Cahiliye Döneminde Az Tanınan Hanîf Şairler (Şiir ve Biyografi İncelemesi) – Dr. Sacid SALİH

“Arap Dilinde Anlam Belirsizliği”, Arapçanın derin yapısında yer alan iltibas (anlam karışıklığı) olgusunu dilbilimsel, sözdizimsel ve sözlükbilgisel boyutlarıyla ele alan kapsamlı bir çalışmadır. Kur’ân başta olmak üzere klasik metinlerde ortaya çıkan belirsizliklerin hem olumsuz (anlamı gölgeleyen, iletişimi zorlaştıran) hem de olumlu (yorumu çoğullaştıran, anlam üretimini zenginleştiren) yönlerini aynı teorik çerçevede inceleyen bu eser; dil, bağlam, karine, anlam ve yorum ilişkisini güçlü bir metodolojiyle analiz eder. Çalışma boyunca hem teknik dilbilimsel çözümlemeler hem de hermenötik ve felsefî tartışmalar iç içe sunularak Arap dilindeki belirsizlik yapısının nedenleri, türleri ve etkileri açıklıkla ortaya konur.

Bu kitap, kutsal metinlerin anlaşılmasında “bağlam” ve “kast”ın belirleyiciliğini merkeze alarak; dilsel olayların tarihselliğini, yorum süreçlerinin çeşitliliğini ve Arapçanın yapısal esnekliğini okuyucuya sistematik bir biçimde aktarır. Arap dili araştırmacıları, ilahiyat öğrencileri, klasik metinlerle çalışan akademisyenler ve dilbilime ilgi duyan herkes için güçlü bir başvuru kaynağı niteliği taşıyan eser; belirsizliğin yalnızca bir problem değil, aynı zamanda anlam ufkunu genişleten bir imkân olduğunu gösteren özgün bir perspektif sunmaktadır.

"İslamî ilimlerde merkezi bir konumu olan Arapça nahivde “kıyas”ın (asıl/makîsün aleyh, fer‘, illet ve hüküm) tanımı, tarihî serüveni ve türleri bu kitapta sistemli biçimde ele alınıyor. Eser, Sîbeveyhi ve Halîl b. Ahmed’den itibaren gramerin kurulmasında semâʿ ile birlikte kıyasın belirleyici rolünü ortaya koyarken; isti‘mâlî ve nahvî kıyasın kapsamını, illet–şebeh–tard gibi alt türleri ve yöntemin dayandığı klasik kaynakları derli toplu sunuyor. Amaç; Basra ve Kûfe dil ekollerinin neden farklı hükümlere vardığını, özellikle de “makîsun aleyh” seçimi ve illet tespitindeki yaklaşım farklarını tarihî ve metodik bağlamlarıyla görünür kılmak.

İkinci bölümde kıyasın somut gramer başlıklarına nasıl yansıdığı gösteriliyor: âmillerin belirlenmesi, cümlede takdîm–te’hîr, i‘râb; kelime türleri, mu‘rab–mebnî ayrımı, ma‘rife–nekre; bazı fiillerin gayr-i mutasarrıf oluşu ve munsarif/gayr-i munsarif meseleleri… Bulgular, her iki ekolde de kıyasın vazgeçilmez bir yöntem olduğunu; kimi yerlerde semâʿa hatta tercih edildiğini; Basralıların semâʿ konusunda daha titiz davranıp Kûfelilerin özellikle isti‘mâlî kıyası daha geniş kullandığını; buna karşılık nahvî kıyasın iki ekol için de ortak omurga oluşturduğunu ortaya koyuyor. Böylece eser, Basra–Kûfe ayrışmasının kalbinde kıyasın bulunduğunu gösteren derli toplu bir başvuru niteliği kazanıyor.

📚 İbn Nüceym’in Fıkıhçılığı – Sefa Atik
Osmanlı’nın önde gelen Hanefi fakihlerinden İbn Nüceym’in fıkıh anlayışını ve hukuk metodolojisini ele alan bu eser, alana ilgi duyan herkese değerli bir kaynak sunuyor.
E-kitap olarak yayınevimizin web sitesinden ücretsiz indirerek hemen okuyabilirsiniz.

“et-Tuhfetü’l-Marziyye Fetvâ fî Cevâzi Tefsîri’l-Kur’ân bi’l-A‘cemiyye”, Şeyh Abdülhamîd b. Muhammed b. Ali Kuds el-Hatîb eş-Şâfiî’nin, Kur’an’ın Arapça dışındaki dillere tefsir edilip edilemeyeceğine dair kaleme aldığı nadide bir risaledir. Dr. Hasan Akcan’ın titiz tahkik ve çevirisiyle yeniden ilim dünyasına kazandırılan bu eser, tercüme–tefsir ayrımını Şâfiî geleneği çerçevesinde berrak bir şekilde ortaya koyarak, Kur’an’ın lafzının kutsiyeti ile manasının evrenselliği arasında kurulan dengeyi güçlü delillerle temellendirir. Risalenin özellikle Arapça bilmeyen Müslümanlara doğru bir dinî yaklaşım sunmak üzere yazılmış olması, eseri hem ilmî hem de pratik bir kaynak hâline getirmektedir.

Bu çalışma, yalnızca metnin tahkikini sunmakla kalmaz; aynı zamanda müellifin ilmî çevresi, eserin tarihsel bağlamı ve dönemin önde gelen âlimlerinin takrizleriyle zenginleştirilmiş bir perspektif sunar. Harekeli Arapça metin, açıklayıcı dipnotlar ve aslına sadık çeviri sayesinde eser, hem araştırmacılar hem de ilahiyat öğrencileri için güvenilir bir başvuru kaynağı niteliğine kavuşmuştur. Kur’an’ın farklı dillere aktarımı konusunda klasik geleneğin ölçülerini anlamak isteyen herkes için bu risale, hem metodolojik bir rehber hem de tarihî bir köprü niteliğindedir.