Mağaza

Grigoriy Efimoviç Grum-Grjimaylo’nun bu eseri, Çin sanatında iblislerin neden alışılmadık bir biçimde kızıl saçlı ve mavi gözlü tasvir edildiği sorusundan yola çıkarak hazırlanmış kapsamlı bir tarihi-etnografik araştırmadır. Yazar, Gansu eyaletindeki bir tapınakta gördüğü fresklerdeki bu "yabancı" imgesinin izini sürerek, bu tasvirlerin kökenini Çin'in en eski yerleşimcilerinden biri olan Di halkına dayandırır.

Kitapta öne çıkan temel bulgular ve değerlendirmeler şunlardır:

• Di Halkının Kimliği ve Fiziksel Özellikleri: Grum-Grjimaylo, Di halkını açık tenli, kızıl veya sarı saçlı, mavi gözlü, uzun boylu ve atletik yapılı bir topluluk olarak tanımlar. Bu halkın büyük bir kısmının antropolojik açıdan Avrupa tipine (Kafkasoid) yakın olduğu belirtilir.

• Tarihsel Süreç ve Göçler: Sarı Nehir havzasında yaşayan Diler, Çinliler ve Qiang kabileleriyle yaptıkları mücadeleler sonucunda mağlup olmuş; bir kısmı Gobi Çölü'nün kuzeyine (Sibirya'ya), bir kısmı ise Güney Çin'e (Sichuan ve Yunnan) göç etmiştir. Kuzeyde bu grupların Mançu, Türk ve Fin topluluklarıyla kaynaşarak Wuhuan, Toba, Uygur ve Kırgız gibi halkların oluşumuna katıldığı ileri sürülür.

• Kültürel Miras ve Ata Kültü (Gui): Di kabilelerinin geliştirdiği "Atalar Kültü" (Gui), zamanla Çin kültürünü ve dini düşünce sistemlerini (Konfüçyüsçülük, Taoizm) etkilemiştir. Yazarın tezine göre, ataların ruhlarını temsil eden imgeler, "kızıl saçlı" atalara dair tarihsel anıların bir yansımasıdır; ancak bu figürler zamanla Çin sanatında kötü ruhlar veya iblisler olarak tasvir edilmeye başlanmıştır.

• Hanedanlık Bağlantıları: M.Ö. XII. yüzyılda iktidara gelen Zhou Hanedanı'nın, Çinli unsurlar ile Di kökenli toplulukların bir karışımı olduğu ve Di kültürel mirasını Çin medeniyetinin derinliklerine taşıdığı savunulur.

• Antropolojik Karşılaştırmalar: Yazar, Di halkının karakterini ve geleneklerini günümüzdeki Tunguzlar, Soyotlar, Yenisey halkları ve Güney Çin'deki çeşitli kabilelerle (Miao-Lolo, Moso vb.) kıyaslayarak fiziksel özelliklerin ve kültürel pratiklerin (metal işçiliği, savaş teknikleri, danslar) izini sürer.

Eser, XIX. yüzyılın sonundaki bilimsel tartışmaları ve Rus doğubilim okulunun yöntemlerini yansıtan, tarih, etnografi, dilbilim ve sanat tarihini birleştiren disiplinlerarası bir çalışma niteliğindedir.