Güncel Dini Meseleler ve Çözüm Önerileri (KELAM)

📙 2nd International Media, Digital Culture and Religion Congress – Kongre Özet Kitabı
17-18 Mayıs 2025 tarihlerinde düzenlenen bu uluslararası kongre, medya, dijital kültür ve din ilişkisini çok boyutlu bir bakış açısıyla ele alıyor. Farklı ülkelerden akademisyenlerin katkılarıyla hazırlanan özet kitabı, dijital çağda dinî temsil, İslamofobi, sosyal medya, medya etiği gibi güncel meseleleri kapsamlı bildirilerle sunuyor.

Prof. Dr. Hakan Aydın ve Doç. Dr. Metin Eken editörlüğünde yayımlanan bu kitap, medya ve din etkileşimini insan hakları, kültürel kimlik ve etik perspektiflerden inceleyerek önemli bir kaynak oluşturuyor. Dijitalleşen dünyada inanç ve iletişim arasındaki dönüşümleri anlamak isteyen akademisyenler ve araştırmacılar için zengin bir başvuru eseridir.

Tablo ve kaynaklarıyla bu çalışma, Memlûkler döneminin parlak ilmî atmosferinde yetişen Şeyhü’l-İslâm Bedreddin İbn Cemâ‘a’nın “Ğurerü’t-Tibyân li-Mübhemâti’l-Kurʾân” adlı eserini merkeze alır; ayrıca müellifin yaşadığı dönemin siyasî-içtimaî şartlarını, hayatını ve eserlerini de ele alır. Kahire ve Dımaşk’ın dönemin güvenli ve üretken ilim merkezleri oluşu özellikle vurgulanır. Eserin hedefleri; İbn Cemâ‘a’nın hayatını, dönemini, teliflerini ve Mübhemâtü’l-Kur’ân ilmine katkılarını ortaya koymaktır. Kitap bir giriş ve üç ana bölümden oluşur: girişte yöntem ve dönem çerçevesi; birinci bölümde biyografi ve eserler; devamında Mübhemâtü’l-Kur’ân’ın kavramsal zemini ile “Ğurerü’t-Tibyân”ın sûre sûre çözümlemeleri yer alır. Çalışma, Kur’ân’daki “mübhem” (isim ve unsurları kapalı/üstü kapalı bırakılan) ifadelerin nasıl yorumlandığını gösterirken ana kaynakların Kur’ân, sahâbe-tâbiîn nakilleri ve sınırlı ölçüde İsrâilî rivayetler olduğunu belirtir. İbn Cemâ‘a’nın “Ğurerü’t-Tibyân”ı, Ebü’l-Kâsım es-Süheylî’nin “et-Taʿrîf ve’l-İʿlâm”ı ile İbn Asker el-Gassânî’nin “el-İkmâl ve’l-İtmâm”ını birleştirerek kaleme aldığı; bu çizginin daha sonra Süyûtî’nin “Müfhemâtü’l-Akrân fî Mübhemâti’l-Kurʾân”ına da zemin hazırladığı aktarılır. Müfessirin önce “et-Tibyân fî Mübhemâti’l-Kurʾân”ı yazıp bunu ihtisar ederek iki kısımlı “Ğurerü’t-Tibyân”ı oluşturduğu; eserin kısa bir önsöz ve mübhem kavramların açıklandığı ana bölümden meydana geldiği belirtilir. Ayrıca, hangi âyetlerin “mübhem” sayılacağı konusunda müfessirler arasında farklılık olabileceği vurgulanır.

“Irak Havzasında Teşekkül Eden Basra ve Kûfe Tefsir Ekolleri (Hicrî I. Asır)”, erken dönem İslam ilim geleneğinin şekillenmesinde kritik rol oynayan iki büyük merkez olan Basra ve Kûfe’nin tefsir anlayışlarını derinlemesine inceleyen özgün bir çalışmadır. Dr. Hasan Akcan’ın titizlikle hazırladığı bu eser, hicrî birinci asırdaki ilmî atmosferi, bölgesel farklılıkları ve bu ekollerin Kur’an’ı yorumlama yöntemlerini kaynaklara dayalı bir bakışla ele alır. Okur, tefsir ilminin temellerine inerek Basra’nın dil merkezli yaklaşımı ile Kûfe’nin rivayet odaklı çizgisi arasındaki zengin farklılıkları berrak bir dille keşfeder.

Eser aynı zamanda Prof. Dr. Mahmut Öztürk’ün editörlüğünde akademik bir sağlamlık kazanarak, hem araştırmacılar hem de ilahiyat alanına ilgi duyan okuyucular için değerli bir başvuru kaynağı hâline gelmiştir. Tarihsel bağlamı, metodolojik ayrıntıları ve ekoller arası ilişkiyi anlaşılır bir üslupla sunan kitap, tefsir geleneğinin ilk adımlarını anlamak isteyen herkese kapsamlı ve güvenilir bir perspektif sunuyor.

Şirk ve Müşrikler

Prof. Dr. Murat Serdar’ın kaleme aldığı Şirk ve Müşrikler, İslam inancının merkezi olan "tevhid" ilkesinin karşısında duran en büyük tehlikeyi, yani şirki tüm boyutlarıyla ele alan kapsamlı bir eserdir. Kitap, şirki yalnızca "Allah’a ortak koşmak" şeklindeki genel tanımıyla sınırlamayıp; ulühiyyet, rubübiyyet ve ubûdiyyet şirki gibi temel kategorileri derinlemesine analiz etmektedir. Şirk-i hafî (gizli şirk), şirk-i esbâb ve şirk-i taklit gibi kavramları detaylandırarak, inanan bir kalbin bu manevi hastalıklardan nasıl korunması gerektiğine dair ilmi ve itikadi bir rehberlik sunmaktadır.

Eser, teolojik tanımlamaların ötesine geçerek şirkin insanlık tarihi kadar eski olan serüvenine de ışık tutmaktadır. İlk insan topluluklarından başlayarak Hz. Nuh’tan Hz. Muhammed’e (s.a.v.) kadar bütün peygamberlerin tevhid mücadelesini ve toplumların şirke düşme sebeplerini Kur’an kıssaları ekseninde incelemektedir. İnancın safiyetini korumak, küfür ve nifak gibi manevi sapmaların kökenini anlamak isteyen okurlar için hem tarihsel bir perspektif sunan hem de günümüze hitap eden önemli bir başvuru kaynağıdır.