MEKKE VE MEDİNE EHLİ KIRÂÂTLARININ TAHLÎLİ (ASHÂB-I SILA VE VUCÛHÂTLARININ TAHLÎLİ) (Şâtıbiyye ve Dürre Özelinde) Mehmet Ali AYDOĞAN

Şüphesiz Kur’an’ın mesajını insanlara doğru bir şekilde aktarmada kırâat ilminin oldukça önemli bir rolü vardır. Resulüllah (s.a.v), akabinde sahabeler ve tabiin yoluyla bu şerefli ilim ağızdan ağıza bizlere kadar ulaşmıştır. Kırâat ilminin en temel görevlerinden biri; doğru olan kırâatle yanlış olanı birbirinden ayırmaktır. Resulullah’a (s.a.v) kadar varan sahih senedi olan, Hz. Osman (r.a) tarafından çoğaltılan Mushaf yazısına uyan ve Arap dilbilim kaidelerine ters düşmeyen kırâat vecihleri geçerli kırâat kabul edilir. Mütevâtir olan bütün kırâat okuyuşları, Kur’an’ın aynı kabul edilir. Bu üç şarttan biri kural dışı olursa, bu kırâat vechi sahih kabul edilmez. Kırâat-ı Seba’, Kırâat-ı ‘Aşera sistematik hale getirilmiş ve bir ilmî disiplin olarak pratiğe dökülmüştür. Bu bağlamda “Ashab-ı Sıla” da sahih kırâat olarak özel bir grubu temsil etmektedir.‘

Bu grubu temsil eden kırâat imamları; Kâlûn, İbn Kesir, Ebû Cafer’dir. Bu kurraların ortak özelliği, çoğul (كم ,هم ,أنتم) muttasıl ve munfasıl zamirlerinde, (م) harfinde (و) varmışçasına “sıla” geçiş yapmalarıdır. Sıla konusunun kırâat ilminin yanında, telaffuzundaki farklılık yönüyle fonetik, kelimenin aslına işaret etme yönüyle de morfolojik yönü vardır. Bunun yanında “hâ-i kinâye” konusunda da kırâat imamları arasında sıla yaparken ortak yönler ve farklılıklar bulunmaktadır. Kırâat ilmi içerisinde, Ashâb-ı Sıla’nın   ayrı olarak ele alınması, ortak benzerliği olan bu kırâat imamlarının okuyuşlarını anlamada kolaylık sağlayacaktır.