İşitme Engelliler Ortaokullarında Din Eğitimi (Arkın ÖZKAN)

📙 2nd International Media, Digital Culture and Religion Congress – Kongre Özet Kitabı
17-18 Mayıs 2025 tarihlerinde düzenlenen bu uluslararası kongre, medya, dijital kültür ve din ilişkisini çok boyutlu bir bakış açısıyla ele alıyor. Farklı ülkelerden akademisyenlerin katkılarıyla hazırlanan özet kitabı, dijital çağda dinî temsil, İslamofobi, sosyal medya, medya etiği gibi güncel meseleleri kapsamlı bildirilerle sunuyor.

Prof. Dr. Hakan Aydın ve Doç. Dr. Metin Eken editörlüğünde yayımlanan bu kitap, medya ve din etkileşimini insan hakları, kültürel kimlik ve etik perspektiflerden inceleyerek önemli bir kaynak oluşturuyor. Dijitalleşen dünyada inanç ve iletişim arasındaki dönüşümleri anlamak isteyen akademisyenler ve araştırmacılar için zengin bir başvuru eseridir.

Tablo ve kaynaklarıyla bu çalışma, Memlûkler döneminin parlak ilmî atmosferinde yetişen Şeyhü’l-İslâm Bedreddin İbn Cemâ‘a’nın “Ğurerü’t-Tibyân li-Mübhemâti’l-Kurʾân” adlı eserini merkeze alır; ayrıca müellifin yaşadığı dönemin siyasî-içtimaî şartlarını, hayatını ve eserlerini de ele alır. Kahire ve Dımaşk’ın dönemin güvenli ve üretken ilim merkezleri oluşu özellikle vurgulanır. Eserin hedefleri; İbn Cemâ‘a’nın hayatını, dönemini, teliflerini ve Mübhemâtü’l-Kur’ân ilmine katkılarını ortaya koymaktır. Kitap bir giriş ve üç ana bölümden oluşur: girişte yöntem ve dönem çerçevesi; birinci bölümde biyografi ve eserler; devamında Mübhemâtü’l-Kur’ân’ın kavramsal zemini ile “Ğurerü’t-Tibyân”ın sûre sûre çözümlemeleri yer alır. Çalışma, Kur’ân’daki “mübhem” (isim ve unsurları kapalı/üstü kapalı bırakılan) ifadelerin nasıl yorumlandığını gösterirken ana kaynakların Kur’ân, sahâbe-tâbiîn nakilleri ve sınırlı ölçüde İsrâilî rivayetler olduğunu belirtir. İbn Cemâ‘a’nın “Ğurerü’t-Tibyân”ı, Ebü’l-Kâsım es-Süheylî’nin “et-Taʿrîf ve’l-İʿlâm”ı ile İbn Asker el-Gassânî’nin “el-İkmâl ve’l-İtmâm”ını birleştirerek kaleme aldığı; bu çizginin daha sonra Süyûtî’nin “Müfhemâtü’l-Akrân fî Mübhemâti’l-Kurʾân”ına da zemin hazırladığı aktarılır. Müfessirin önce “et-Tibyân fî Mübhemâti’l-Kurʾân”ı yazıp bunu ihtisar ederek iki kısımlı “Ğurerü’t-Tibyân”ı oluşturduğu; eserin kısa bir önsöz ve mübhem kavramların açıklandığı ana bölümden meydana geldiği belirtilir. Ayrıca, hangi âyetlerin “mübhem” sayılacağı konusunda müfessirler arasında farklılık olabileceği vurgulanır.

Ferhat Koçyiğit’in kaleme aldığı İbn Şahin ve Fezâilü Fâtıma, İslam literatüründe "Fezailü's-sahâbe" olarak bilinen ve sahabenin üstün vasıflarını savunmak amacıyla oluşturulan geleneğin önemli bir örneğine ışık tutuyor. Eser, hicri 4. yüzyılın önemli hadis âlimlerinden İbn Şahin’in (ö. 385/996), Hz. Fâtıma’nın faziletlerini konu edinen risalesini merkeze alıyor. Kitap, sahabe aleyhtarı siyasi ve itikadi akımlara bir cevap niteliği taşıyan bu tür eserlerin, dönemin ilmi atmosferinde nasıl bir koruma kalkanı oluşturduğunu ve sahabe müdafaasının tarihsel zeminini gözler önüne seriyor.

Çalışma, sadece tarihi bir metni gün yüzüne çıkarmakla kalmıyor; aynı zamanda Sünni ve Şii kaynaklar üzerinden titiz bir mukayeseli inceleme sunuyor. Koçyiğit, rivayetleri ele alırken bağlamsal farklılıkları, zaman-mekân olgusunu ve metinlerdeki lafzi değişimleri detaylı bir şekilde analiz ediyor. Hem İslam tarihi araştırmacıları hem de hadis ilmiyle ilgilenen okurlar için kaynak niteliğindeki bu eser, Hz. Fâtıma’nın İslam tarihindeki yerini ve ona atfedilen faziletlerin mezhepler arası algılanış biçimlerini anlamak isteyenler için derinlikli bir perspektif vadediyor.

Dr. Emrah Duman’ın kaleme aldığı Sözcüğün Dijitalleşmesi, sözcüğün tarihsel serüvenini ve dijital kültür içerisindeki köklü dönüşümünü mercek altına alan kapsamlı bir çalışmadır. Eser, yazının ilk görsel ifadelerinden matbaaya, oradan da günümüzün çok katmanlı ve etkileşimli yeni medya düzenine uzanan evrimini inceler. Dijitalleşmeyle birlikte sözcüğün artık sadece "okunan" durağan bir yapı olmaktan çıkıp; görüntülenen, işitilen ve kullanıcı tarafından sürekli yeniden üretilen dinamik bir iletişim aracına dönüştüğünü vurgular.

Kitap, değişen okuma ve anlamlandırma pratiklerini; görsel, medya ve dijital okuryazarlık bağlamında derinlemesine analiz etmektedir. Gestalt kuramından nörofizyolojik yaklaşımlara kadar görsel algı teorilerini, yeni medya içeriklerini çözümlemede bir araç olarak kullanır. Dijital çağın iletişim kodlarını, algı dünyasını ve ekran kültürünü bütüncül bir bakış açısıyla kavramak isteyen araştırmacılar ve okurlar için ufuk açıcı bir başvuru kaynağıdır.